Another day on the bog

Aughness

Vorige week heb ik buurman Christy opnieuw een dag geholpen op de bog. Samen met een drietal jongens en later ook nog twee buurvrouwen, hebben we de turf van Christy opgehaald. Pfoe! Het was hard werken en opnieuw voel ik groot respect voor de Ieren die dit hele proces elk jaar opnieuw doormaken. Het is de gewoonte op het Ierse platteland dat men elkaar helpt bij het binnenhalen van de turf. De ene dag komt men jou helpen, de andere dag help jij hen.

Niet alle turf van Christy wordt naar huis gehaald, het grootste deel wordt in grote stapels naast de weg gelegd en vanaf daar vullen Christy en Theresa met regelmaat de witte plastic zakken die vervolgens in de schuur worden bewaard. Zoals al eerder verteld, wanneer de turf eenmaal goed is uitgehard, kan de regen niet meer naar binnen dringen en kan het prima in grote stapels buiten blijven liggen. Soms zie je wel dat de stapels worden afgedekt met plastic.

Het was een bijzondere ervaring deel uit te maken van het werk op de bog, een activiteit die ik normaal gesproken gade sla vanaf de weg, of als toeschouwer fotografeer. De saamhorigheid, de vanzelfsprekendheid van het elkaar helpen, verwonderen me, het is iets dat ik eigenlijk niet op deze manier ken. De jongens krijgen wel een beloning in de vorm van wat geld, maar toch, ze zijn duidelijk ook onderdeel van een gemeenschap waar iedereen elkaar kent. Na het werk worden we weer door Theresa, de vrouw van Christy, verwend met soep en sandwiches, bier en appelcider. Ik was verbaasd te zien dat de jongens appelcider uit blik verkiezen boven bier, dat blijkt hier blijkbaar gebruikelijk bij de jeugd. Ik was zo onderdeel van alles, dat ik helemaal vergat foto’s te maken van het samen eten.

Links het huis van Christy en Theresa, rechts mijn huis.

Christy vertelt dat het vroeger vaak voorkwam dat families, het waren nog grote gezinnen van soms wel negen kinderen,  samenwerkten op de bog en niet alleen de turf staken voor eigen gebruik, maar ook voor de verkoop. Er kwam dan een handelaar langs met een grote trailer die de turf opkocht en doorverkocht aan klanten in de grotere plaatsen zoals Ballina, Castlebar of Westport. Op die manier hadden deze families nog een beetje inkomen uit de turf.

Turf bracht in deze regio jarenlang ook een inkomen in de vorm van werkgelegenheid bij Bord na Mona, de staatsmaatschappij, die grote gebieden veenland bezit. Er werd op grote schaal machinaal turf  gestoken ten behoeve van de elektriciteitscentrale in Bellacorick, aan de N59 tussen Bangor Erris en Ballina,  die werd aangedreven door turf.  Ierland kende acht van deze centrales, inmiddels zijn er nog drie turfgestookte centrales werkzaam, de rest is gesloten. Zo ook de centrale in Bellacorick, de centrale is afgebroken en Bord na Mona is gestopt met de grootschalige exploratie van de veengebieden rond Bangor Erris. Veel mensen verloren dus hun werk. Hierover een andere keer meer.

Zoals ik ook al eens eerder hoorde van anderen, is het wel een issue dat jongelui wegtrekken uit deze regio naar Dublin voor studie en daarna werk. Nog steeds emigreren veel mensen naar Engeland, Australië of de Verenigde Staten. Hier op het dunbevolkte platteland, zijn er niet voldoende werk- en carrièremogelijkheden.  Ook ontbreekt het aan voldoende mogelijkheden voor sociale contacten, er is weinig te doen voor de jeugd. De jongens vertellen me, dat ze uitgaan in Westport, dat is ongeveer een uur rijden vanaf hier. Ze reserveren dan een plaats in een bus, die ze brengt en daarna weer thuisbrengt om 4 uur in de ochtend.

De buurvrouwen vertellen dat het sociale leven dat zo kenmerkend is voor de Ierse cultuur, dreigt te verdwijnen, nu de alcoholcontroles ongekend streng zijn geworden. Wanneer je wordt  aangehouden en je hebt alcohol gedronken, zelfs als dit maar één biertje is, dan heb je kans je rijbevoegdheid kwijt te raken voor drie maanden en om daarna opnieuw te mogen rijden moet je eerst een test afleggen. Het sociale leven op het Ierse platteland speelt zich voornamelijk af in de pub, het is bijvoorbeeld van oudsher gebruikelijk om na de zondagse mis elkaar te treffen in de pub en onder het genot van een Guinness of ander biertje wat bij te praten. Maar veel mensen op het platteland wonen afgelegen en moeten vaak na het pubbezoek nog een eindje rijden om weer thuis te komen.  Omdat men hier absoluut niet zonder de auto kan, durft men het risico op alcoholcontroles niet meer te nemen en wordt de pub dus gemeden.

Wegens de leegloop van de landelijke gebieden, zien pubs hun klandizie afnemen en kunnen zij het hoofd niet langer boven water houden en moeten daarom soms  sluiten. Als gevolg daarvan is het niet meer vanzelfsprekend een pub in elk gehucht en dus praktisch om de hoek te vinden, wat voorheen wel zo was.

 

Ook de pub in Bellacorick is wegens gebrek aan klandizie gesloten.

Met de drie jongens die Christy hielpen op de bog, heb ik afgesproken hen nog eens te treffen om wat uitgebreider te praten over hun toekomstplannen, hoe zij het platteland ervaren en hun visie hierop. Ik overweeg mijn insteek van het project iets aan te passen en me niet alleen te richten op turf en veen, maar ook op het plattelandsleven en de leefbaarheid en leegloop van dunbevolkte regio’s zoals in county Mayo.

Afgelopen week was ik drie dagen in county Kildare om de Irish Peatland Conservation Councel (IPCC) te bezoeken in Lullymore.  De IPCC is een Ierse organisatie die zich inzet voor het behoud en het herstel van met name de hoogveengebieden en tijdens enkele gesprekken met medewerkers van de IPCC  werd mij veel duidelijk over de geschiedenis van Bord na Mona en hoe het komt dat er zoveel weerstand is onder de Ieren om hun Turbary Rights op te geven. Ook viel mij iets op, ik zag parallellen met de strijd die Groningers voeren in verband met de gaswinning.  Maar hierover later meer!